Tin Tức
Gốm mỹ thuật Biên Hòa

Sự ra đời của gốm mỹ thuật Biên Hòa được coi là một trong những thành tựu văn hóa của địa phương, là sự kết hợp khéo léo nghệ thuật giữa tây và ta, giữa cũ và mới, là sự kết tinh giữa kinh nghiệm làm gốm thủ công cổ truyền điêu luyện với kỹ thuật hiện đại của công nghệ Pháp. Tuy nhiên, cái cốt lõi, cái hồn vẫn nằm ở nguyên liệu đất bản địa đặc trưng và men thực vật truyền thống do các nghệ nhân Biên Hòa tạo nên. Có thể khẳng định, sự ra đời của gốm mỹ thuật đã đóng vai trò bước ngoặt quan trọng trong phát triển nghề gốm ở Biên Hòa. Không chỉ đáp ứng đơn thuần với những sản phẩm phục vụ đời sống hàng ngày, gốm Biên Hòa còn mang giá trị thẩm mỹ, nghệ thuật cao.

Chính sự giao thoa giữa Đông và Tây trong kỹ thuật làm gốm đã giúp cho gốm mỹ thuật Biên Hòa có “độ mở” trong sáng tác và chế tác, kết hợp giữa men thực vật truyền thống để nâng cao giá trị mỹ thuật của sản phẩm gốm Biên Hòa mà ta hay gọi quen là gốm mỹ thuật. Để có được nét đặc trưng của gốm mỹ thuật phải phụ thuộc vào nhiều yếu tố như kỹ thuật tạo hình, pha chế men, chấm men, nung sản phẩm. Khâu nung cũng là khâu quan trọng vì nó quyết định sự thành bại của cơ sở. Thợ nung phải là người dạn dày kinh nghiệm, họ xác định được nhiệt độ bằng mắt rất chính xác và từ đó điều tiết nhiệt độ một cách thích hợp trong lò nung. Có thể nói, tài nghệ của thợ gốm chính là ở chỗ họ đã tiếp thu, hòa nhập được những nét tinh hoa của các nền văn hóa trong các sản phẩm của mình.

 Gốm mỹ thuật Biên Hòa vừa có giá trị nghệ thuật lại vừa có giá trị sử dụng cao. Những sản phẩm gốm mỹ thuật trang trí độc đáo, phong phú và đa dạng với đủ mọi chủng loại như các loại đôn voi, đôn tròn, các loại chậu hoa, tượng, thú... được trang trí hiện đại, tinh tế, sử dụng men nhẹ lửa, màu men thanh thoát. Ngoài ra, Biên Hòa còn nổi tiếng bởi các sản phẩm gốm đất nung (gốm đen) không phủ men mang vẻ đẹp tự nhiên, rất được thị trường ưa chuộng.

Những đơn vị sản xuất gốm mỹ thuật tiêu biểu ở Biên Hòa có thể kể đến như: Công ty cổ phần Việt Thành, Công ty TNHH Gốm Việt, HTX Thái Dương, Công ty cổ phần gốm sứ Đồng Tâm, DNTN Thành Công, DNTN Phong Sơn, Công ty TNHH gốm sứ mỹ nghệ Hoàn Mỹ, Công ty TNHH gốm Hiến Nam…

Có 03 yếu tố làm gốm mỹ thuật Biên Hòa trở nên đặc sắc 

Thứ nhất, loại hình sản phẩm rất đa dạng từ các loại sản phẩm truyền thống như: bình, chậu, voi, tượng người, tượng thú, gạt tàn, bình trang trí, chân đèn, rồng chầu pháp lam, rồng chầu nhật nguyệt...

Thứ hai, nghệ thuật trang trí có thể được coi là nét tiêu biểu của gốm mỹ thuật Biên Hòa so với các loại gốm của vùng khác. Ngoài kỹ thuật tạo hình, kỹ thuật khắc chìm hoa văn họa tiết gốm độc đáo là sự kết hợp giữa điêu khắc và trang trí mỹ thuật. Do vậy, những họa tiết trang trí trên gốm thường rất phong phú: đề tài lịch sử, cúc điểu, tùng lộc, sinh hoạt dân gian, bốn mùa xuân - hạ - thu - đông…

Thứ ba, màu men của gốm Biên Hòa gồm các màu chủ đạo như xanh đồng, xanh dương, trắng ta, nâu đỏ, vàng đen… được chế biến từ các mạt đồng, tro trấu rơm rạ, bột đá ong… Đặc biệt, men màu xanh đồng trổ bông (thuộc nhóm men “tro, đá”) là đặc trưng tiêu biểu và là tinh hoa của dòng gốm Biên Hòa so với gốm hoa lam Bát Tràng, gốm đen Phù Lãng, gốm xanh về Bình Dương,.... Trong nền gốm Việt Nam, chỉ có màu men tại Biên Hòa được mang tên mình với danh xưng quốc tế: Vert de Bienhoa.

Gốm mỹ thuật Biên Hòa, sản phẩm đặc sắc

Khi sản phẩm công nghiệp được làm từ những chất liệu nhân tạo dần trở nên quá quen mắt, cộng với áp lực từ hệ quả của sự gia tăng tốc độ đô thị hóa nhanh chóng khiến cho con người cảm thấy ngột ngạt giữa các thành phố lớn. Từ đó, nhu cầu mong muốn được gần gũi, hòa mình với thiên nhiên của con người ngày càng cao, ý thức tiêu dùng theo khuynh hướng đề cao các giá trị đến văn hóa, đạo đức, môi trường ngày càng được ưa chuộng.

Đặc trưng chính của gốm mỹ thuật Biên Hòa là trang trí theo kiểu chạm khắc chìm phối hợp men màu, tráng men dày kể cả phông nền. Các sản phẩm gốm Biên Hòa cũng rất phong phú về kiểu dáng, đa dạng về chủng loại, song chủ yếu tập trung làm gốm mỹ thuật. Nếu như cách đây hơn 30 năm, các nghệ nhân gốm Biên Hòa đã rất thành công trong việc vẽ, khắc tranh dân gian trên gốm, hình thành một dòng tranh gốm rất phát triển cho đến ngày nay, thì nay gốm mỹ thuật Biên Hòa đã có thêm tiếng vang với một dòng sản phẩm có thể được xem là có một không hai trong làng gốm khu vực phía Nam chính là tranh gốm mosaic nghệ thuật. Đánh dấu sự thành công trong lĩnh vực tranh gốm mosaic nghệ thuật từ trước đến giờ của gốm mỹ thuật Biên Hòa, có thể nói đến “Bộ sưu tập tranh chân dung lãnh đạo các nền kinh tế thành viên APEC 2017” làm quà tặng cho 21 nguyên thủ quốc gia tham dự  APEC năm 2017 tại Đà Nẵng, Việt Nam.

Bình gốm thủ công mỹ nghệ là một sản phẩm thuộc nhóm hàng gốm sứ mỹ nghệ được sử dụng nhiều. Các bình hoa, chậu hoa được làm từ gốm bằng chính bàn tay con người xoay nặn, vẽ đường nét, chạm khắc, tô màu men… đã tạo ra những sản phẩm hết sức độc đáo, riêng biệt. Cách tạo nên bình rất thủ công nhưng mang một vẻ đẹp tinh tế, có giá trị thẩm mỹ và tinh thần cao. Tượng gốm cũng được các nghệ nhân chú trọng khai thác, sáng tạo bằng tất cả sự ngưỡng vọng và tâm hồn hướng tới Chân-Thiện-Mỹ.

Gốm mỹ thuật góp phần tô điểm cho không gian sống ngày xuân

Tết đến xuân về, để chuẩn bị đón một năm mới an khang, thịnh vượng, nhà nhà dọn dẹp sắm sửa tân trang ngôi nhà để đón năm mới. Ngoài trang trí bằng những thứ đồ nội thất, hoa tươi, cây cảnh, thì trang trí nhà ngày tết bằng đồ gốm mỹ thuật đã trở thành nét đẹp truyền thống của người dân Việt bao đời nay.

Dạo qua thị trường gốm trong những ngày cuối năm, người tiêu dùng thỏa mắt với hàng loạt các sản phẩm gốm mỹ thuật với nhiều kiểu sáng, màu sắc bắt mắt nhưng trong số những sản phẩm được bày bán, gốm mỹ thuật Biên Hòa vẫn dễ nhận ra bởi màu men và kỹ thuật chế tác đặc trưng không lẫn vào đâu được. Để gốm mỹ thuật Biên Hòa có điều kiện phát triển, theo đề xuất của Hiệp hội Gốm Đồng Nai, trong thời gian không xa tại khuôn viên cụm công nghiệp gốm sứ Tân Hạnh ở xã Hóa An, thành phố Biên Hòa sẽ thực hiện xây dựng “Làng nghề sản xuất gốm kết hợp văn hóa, du lịch”. Những nghệ nhân hoạt động tự do tài giỏi sẽ được tạo điều kiện tự nguyện hợp tác vào làm việc trong các xưởng sản xuất phù hợp trong cụm. Điều này vừa giúp họ tiếp tục sáng tạo, giữ gìn tinh hoa các sản phẩm gốm mỹ thuật Biên Hòa vừa là nơi những người thợ trẻ có thể học tập nâng cao tay nghề. Xưởng sản xuất của các nghệ nhân này cũng sẽ là nơi tham quan cho du khách để phát triển du lịch./.

Zalo
news_detail-news