Trong những năm gần đây, chủ trương đổi mới cơ chế quản lý tài chính đối với các đơn vị sự nghiệp công lập đã trở thành một trong những định hướng quan trọng của Nhà nước nhằm giảm gánh nặng cho ngân sách, đồng thời nâng cao tính chủ động và trách nhiệm của các đơn vị. Tại Đồng Nai, Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp thành phố Đồng Nai là một trong những đơn vị được giao quyền tự chủ tài chính giai đoạn 2026–2030. Đây là bước đi mang tính tất yếu, phù hợp với xu thế phát triển, song cũng đặt ra nhiều thách thức cần có giải pháp đồng bộ để thực hiện thành công. 

Việc giao quyền tự chủ tài chính cho Trung tâm Khuyến công và Tư vấn phát triển công nghiệp thành phố Đồng Nai (Trung tâm) xuất phát từ thực tế ngân sách Nhà nước đang phải chi trả một khoản lớn cho hoạt động thường xuyên của các đơn vị sự nghiệp. Nếu không có sự đổi mới, ngân sách sẽ ngày càng bị bó hẹp, khó đáp ứng nhu cầu đầu tư phát triển kinh tế – xã hội. Khi được giao mức tự chủ 20,2% chi thường xuyên, Trung tâm đã bước đầu giảm bớt gánh nặng cho ngân sách thành phố, đồng thời tạo động lực để đơn vị tìm kiếm nguồn thu mới, nâng cao năng lực cung cấp dịch vụ công. Đây là một thành công bước đầu, thể hiện sự chuyển biến trong tư duy quản lý.
Tuy nhiên, quá trình thực hiện tự chủ tài chính không hề dễ dàng. Trung tâm hiện vẫn đối mặt với nhiều khó khăn mang tính hệ thống. Trước hết, nguồn thu từ dịch vụ tư vấn và khuyến công còn thiếu ổn định, chưa đủ để bù đắp chi phí thường xuyên. Điều này khiến đơn vị phải phụ thuộc nhiều vào khoản hỗ trợ từ ngân sách Nhà nước. Bên cạnh đó, việc chưa có định mức kinh tế – kỹ thuật và đơn giá dịch vụ sự nghiệp công trong lĩnh vực khuyến công cũng là một rào cản lớn. Khi thiếu khung pháp lý rõ ràng, Trung tâm khó có cơ sở để xây dựng kế hoạch tài chính minh bạch, hợp pháp, dẫn đến nguy cơ rủi ro trong thanh quyết toán.
Một thách thức khác là áp lực về nhân sự và chi phí. Hiện có bốn viên chức hưởng lương từ nguồn thu sự nghiệp, trong khi nguồn thu dịch vụ chưa đảm bảo. Điều này tạo ra nguy cơ mất cân đối tài chính, ảnh hưởng đến đời sống cán bộ, nhân viên. Ngoài ra, thị trường dịch vụ tư vấn, đào tạo, kiểm toán năng lượng đang có sự cạnh tranh mạnh mẽ từ các doanh nghiệp tư nhân vì Trung tâm, với đặc thù là đơn vị sự nghiệp công lập, nên khó có thể cạnh tranh về giá cả và sự linh hoạt, dẫn đến hạn chế trong nguồn thu vịch vụ.
Để vượt qua những khó khăn này, cần có một hệ thống giải pháp đồng bộ. Trước hết, phải hoàn thiện khung pháp lý về định mức kinh tế – kỹ thuật và đơn giá dịch vụ sự nghiệp công. Đây là cơ sở quan trọng để Trung tâm xây dựng kế hoạch tài chính minh bạch, hợp pháp, đồng thời tạo niềm tin cho khách hàng khi sử dụng dịch vụ. UBND thành phố và các Bộ, ngành liên quan cần phối hợp chặt chẽ để ban hành các văn bản hướng dẫn cụ thể, giúp Trung tâm có căn cứ triển khai.

Giải pháp về đa dạng hóa nguồn thu. Ngoài các dịch vụ truyền thống như tư vấn sản xuất sạch hơn, kiểm toán năng lượng, đơn vị có thể mở rộng sang các lĩnh vực mới như chuyển đổi số cho doanh nghiệp vừa và nhỏ, đào tạo kỹ năng quản lý sản xuất, liên kết với hiệp hội ngành nghề tổ chức các hội nghị, tập huấn... Việc đa dạng hóa sẽ giúp Trung tâm giảm phụ thuộc vào một nguồn thu duy nhất, tăng khả năng tự chủ.
Một giải pháp quan trọng khác là xây dựng kế hoạch tài chính chi tiết, có tính khả thi cao. Trung tâm cần lập dự toán dòng tiền cho từng năm, bóc tách rõ tỷ trọng nguồn thu – chi, đồng thời đưa ra các chỉ tiêu định lượng cụ thể như số hợp đồng tư vấn dự kiến, số công trình kiểm toán năng lượng, số doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ. Những con số này không chỉ giúp chứng minh năng lực khai thác thị trường, mà còn tạo cơ sở để đánh giá mức độ hoàn thành mục tiêu tự chủ, việc tái cấu trúc tổ chức cũng rất cần thiết. Trung tâm đang rà soát lại biên chế, tinh gọn bộ máy, gắn trách nhiệm tài chính với từng bộ phận. Cơ chế khoán chi, khoán việc nên được áp dụng để nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực về tư vấn. Đồng thời, cần tăng cường đào tạo, bồi dưỡng cán bộ về kỹ năng chuyên môn phù hợp và đáp ứng được nhiệm vụ chuyên môn.
Ứng dụng công nghệ quản lý cũng là một giải pháp quan trọng. Trung tâm có thể sử dụng phần mềm quản trị tài chính – kế toán hiện đại để minh bạch hóa chi phí, đồng thời quản lý dữ liệu khách hàng, thị trường một cách hiệu quả. Việc số hóa quy trình quản lý sẽ giúp đơn vị tiết kiệm thời gian, giảm chi phí, nâng cao chất lượng dịch vụ.
Nếu thực hiện đồng bộ các giải pháp trên, Trung tâm Khuyến công Đồng Nai hoàn toàn có thể đạt mục tiêu tự chủ 100% vào năm 2028. Khi đó, đơn vị sẽ trở thành mô hình mẫu về sự nghiệp công lập năng động, sáng tạo, có khả năng cạnh tranh trên thị trường dịch vụ công. Điều này không chỉ góp phần giảm gánh nặng cho ngân sách Nhà nước, mà còn thúc đẩy phát triển công nghiệp địa phương, nâng cao chất lượng dịch vụ công, tạo tiền đề cho cải cách hành chính.
Tự chủ tài chính, xét cho cùng, không chỉ là bài toán về nguồn thu – chi, mà còn là động lực để đổi mới quản lý công. Trung tâm Khuyến công và Tư vấn Phát triển Công nghiệp Đồng Nai, khi đạt được mức tự chủ, sẽ khẳng định vai trò là cầu nối giữa Nhà nước và doanh nghiệp, góp phần thúc đẩy công nghiệp phát triển bền vững. Đây là minh chứng cho thấy, nếu có quyết tâm và giải pháp đồng bộ, việc chuyển đổi mô hình đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tự chủ hoàn toàn khả thi và cần được nhân rộng./.