Gốm sứ là một trong những ngành sản xuất chịu nhiều ảnh hưởng từ sự suy giảm kinh tế toàn cầu trong những năm qua, vài năm trở lại đây ngành này đang dần hồi phục do những tín hiệu tốt từ việc gia tăng nhu cầu sử dụng từ thị trường nước ngoài. Việc tập trung sản xuất và những chính sách hỗ trợ ban đầu như miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong nhiều năm đầu khi doanh nghiệp ký hợp đồng thuê đất di dời vào cụm công nghiệp này cũng sẽ tạo đà cho các doanh nghiệp tiếp tục phát triển.

Cụm công nghiệp gốm sứ Tân Hạnh với diện tích trên 50 ha, là địa điểm tập trung sản xuất gốm sứ của các doanh nghiệp trên địa bàn các phường Tân Vạn, Bửu Hoà, Hoá An được di dời về đây. Việc di dời này với mục đích là tập trung sản xuất, tạo điều kiện phát triển ngành nghề gốm sứ và giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Mặc dù còn nhiều khó khăn, tốn kém từ công tác di dời nhưng các doanh nghiệp sau khi di dời về đây hoạt động sản xuất, kinh doanh ghi nhận đã có nhiều khởi sắc. 

Gốm sứ là một trong những ngành sản xuất chịu nhiều ảnh hưởng từ  sự suy giảm kinh ế toàn cầu trong những năm qua, vài năm trở lại đây ngành này đang dần hồi phục do những tín hiệu tốt từ việc gia tăng nhu cầu sử dụng từ thị trường nước ngoài. Việc tập trung sản xuất và những chính sách hỗ trợ ban đầu như miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong nhiều năm đầu khi doanh nghiệp ký hợp đồng thuê đất di dời vào cụm công nghiệp này cũng sẽ tạo đà cho các doanh nghiệp tiếp tục phát triển trong giai đoạn tới.

Công ty TNHH MTV Tân Vạn Phát đóng trên đường số 2  huộc Cụm công nghiệp gốm sứ Tân Hạnh là một trong những doanh nghiệp gốm sứ trên địa bàn Thành phố Biên Hoà thuộc diện phải di dời về đây là doanh nghiệp có quy mô nhỏ, đi lên từ quy mô sản xuất hộ gia đình thành lập năm 1993. Sản phẩm cung ứng cho thị trường trong nước hoặc gia công cho đối tác xuất khẩu. Ngay từ khi di dời từ phường Tân Vạn về đây cách nay 2 năm, doanh nghiệp đã sắp xếp lại hoạt động quy củ hơn. Nhà xưởng xây dựng thông thoáng góp phần tạo môi trường lao động tốt hơn cho công nhân. Các công đoạn sản xuất được bố trí hợp lý hơn. Ví dụ khu vực nguyên liệu được bố trí gần sát khu tạo hình góp phần tăng hiệu suất công việc, cụm lò nung cũng được lắp đặt ngay trong khu vực in sản phẩm, đã phần nào rút ngắn thời gian vận chuyển. Ngay cả khi thời tiết không thuận lợi, để phơi khô sản phẩm trước khi nung, thì doanh nghiệp cũng có thể bố trí giàn phơi gốm bằng việc tận dụng nhiệt toả ra từ lò nung đang hoạt động.

Bên cạnh những thuận lợi về sản xuất sau khi di dời, doanh nghiệp cũng gặp một số khó khăn khách quan như chi phí sản xuất phát sinh khoảng 20% do phải thuê mướn công nhân ở xa công ty, và giá nguyên liệu như đất, gas sử dụng trong công đoạn đốt lò cũng tăng từng thời điểm. Tuy nhiên giá thành đầu ra chỉ thoả thuận tăng không đáng kể. Thực tế này buộc doanh nghiệp phải cân đối sản xuất theo hướng tinh gọn, giảm thiểu tổn thất tối đa trong sản xuất. Tuỳ vào số lượng đơn hàng theo từng thời điểm mà doanh nghiệp tuyển dụng lao động. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng đầu tư them một số máy móc bổ sung vào các công đoạn để giảm chi phí thuê mướn lao động.

Cũng như doanh nghiệp Tân Vạn Phát, Công ty TNHH gốm Việt Thành cũng là một đơn vị hoạt động trong lĩnh vực sản xuất – thương mại gốm sứ lâu năm của làng gốm Biên Hòa nay cũng đã di dời về cụm và đang đi vào hoạt động sản xuất ổn định. Sản phẩm của công ty chủ yếu gốm chạm khắc mang đến vẻ mỹ quan cao, nâng cao giá trị sản phẩm. Tuy nhiên, công đoạn này tốn rất nhiều thời gian và chi phí trong sản xuất. Đối lập với sản phẩm gốm có chạm khắc là sản phẩm gốm xối men, thời gian sản xuất ra một sản phẩm gốm xối men nhanh gấp 10 lần mà giá bán lại ngang nhau. Điều này đặt ra bài toán về lợi nhuận dành cho doanh nghiệp, chạy theo lợi nhuận hay lưu giữ phương pháp sản xuất truyền thống. Để bảo tồn và phát huy nghề thủ công truyền thống, Việt Thành chấp nhận giảm lãi suất, bằng cách vừa thực hiện các hợp đồng gốm xối men nhưng vẫn chào bán cho thị trường dòng gốm chạm khắc để duy trì đội ngũ thợ chạm lành nghề mang nhiều giá trị vô hình mà đơn vị đang lưu giữ. Đại diện công ty Ông Đỗ Kim Thiện – Phó tổng GĐ C.ty TNHH gốm Việt Thành cho biết trong thời gian di dời công ty bước đầu gặp rất nhiêu khó khăn những nhờ sự hỗ trợ chính sách ưu đãi và sự quan tâm của cơ quan chức năng giúp cho doanh nghiệp phần nào đi vào hoạt động ổn định hơn, ông còn cho biết hiên nay sản phẩm chủ lực của đơn vị là chậu hoa, phần lớn sản lượng được xuất khẩu sang các thị trường Châu Âu và Nam Mỹ. Cùng với đà phục hồi kinh tế sau thời gian dài khủng hoảng của kinh tế thế giới, nhu sử dụng các sản phẩm gốm cũng tăng theo, dự báo đà này sẽ tiếp tục tăng trong nhiều năm tới.  

Công ty TNHH gốm Hoàn Mỹ đóng tại đường số 1- Cụm công nghiệp gốm sứ Tân Hạnh là một trong những đơn vị điển hình phát triển thành công về mặt phối màu men và thiết kế kiểu dáng sản phẩm gốm. Sản phẩm gốm ở đây đơn giản về màu men nhưng phải đẹp về kiểu dáng. Sản xuất và thiết kế kiểu dáng của gốm Hoàn Mỹ dựa theo các mùa trong năm của khách hàng, dựa theo kiến trúc công trình và thị hiếu thẩm mỹ theo thời điểm của thị trường.

Ông Đỗ Minh Sơn – GĐ Công ty TNHH gốm Hoàn Mỹ cho biết …..bình quân mỗi tháng Hoàn Mỹ xuất khẩu sang thị trường chính là Mỹ với khoảng 30 container. Đây là con số không nhỏ và đặt ra yêu cầu lớn về mặt lực lượng lao động. Thiếu hụt lao động đang là thực trạng chung của ngành gốm do phải cạnh tranh lao động với các doanh nghiệp thuộc nhiều ngành nghề khác. Thợ gốm trước đây vốn đòi hỏi phải có tay nghề thì thu nhập mới cao, nhưng ở Hoàn Mỹ, doanh nghiệp đã biết vận dụng trình độ lao động một cách hài hòa sao cho ai cũng đảm nhiệm tốt công việc mình đang làm. Trước đây Hoàn Mỹ có trên 60 lao động, nhưng nay con số này tăng lên gấp đôi sau khi được di dời và ổn định sản xuất tại Cụm công nghiệp gốm sứ Tân Hạnh.

Thực trạng thiếu lao động ngành gốm gặp phải không bắt nguồn từ chế độ lương thấp, thu nhập của ngành gốm hiện không thua sút các công ty có vốn đầu tư nước ngoài. Thiếu lao động ngành gốm đến từ lý do môi trường làm việc tiếp xúc thường xuyên với bùn đất, công việc yêu cầu phải có tay nghề. Ngoài ra, những thăng trầm của thị trường gốm thời gian qua đã khiến lao động trẻ không mấy yên tâm theo nghề. Nhiều lao động còn gắn bó với công việc một phần là đã quen với nghề truyền thống mà cha, anh họ đã làm.

Tuy vướng phải một số khó khăn trong giai đoạn di dời, nhưng đến nay Cụm gốm Tân Hạnh: có 30 đ đơn vị đã đưa máy móc vào hoạt động, mọi hoạt động sản xuất của doanh nghiệp đã đi vào ổn định, hoạt động kinh doanh năm 2025 cũng khởi sắc hơn các năm trước./.